Meubelfabriek ,,NEDERLAND''

J.A.HUIZINGA

Westersingel - Groningen

Huizinga voor dummies

 

Of: Hoe herken en dateer je een Huizinga-meubel?

 

Veel -zo niet de meeste- meubels die in de periode dat ook Huizinga actief was zijn gemaakt, ontberen elk merkteken dat de afkomst van de ontwerper en/of meubelmaker verraad. Ze zijn in anonimiteit vervaardigd en alleen stijlvergelijkingen kunnen soms een hint geven over de authenticiteit van de herkomst. Voor veel meubelmakers gold dat ze zich richtten op de lokale en regionale markt en geen ambities koesterden die markt in de breedte uit te breiden. Ze waren meer ambachtsman dan ondernemer en de (vertrouwde) klanten wisten hen zonder naamsvermelding op het meubel toch wel te vinden. Het heeft -zeker in Nederland- relatief lang geduurd voordat aan het meubel de status van toegepaste kunst werd toebedeeld en dan nog alleen wanneer de ontwerper/vervaardiger over voldoende pretenties beschikte die status ook te ambiëren. Tot dan was het meubel een gebruiksvoorwerp en had en kreeg het de aandacht die daaraan inherent is.

 

Huizinga vormt hierop een uitzondering. Uit correspondentie met zijn vader en zusters in de jaren dat hij op studiereizen was in Nederland, België en Frankrijk (1880-1889), spreekt hij regelmatig over zijn ambities om het later als meubelfabrikant te gaan maken. Aanvankelijk legt hij zich toe op het zelf beoefenen van het meubelmakersvak, maar gaandeweg ziet hij voor zichzelf een toekomst als meubelfabrikant weg gelegd. Wanneer hij dan ook op 30 januari 1890 zijn eerste fabriek opent aan de Singelweg in Groningen, merkt hij zijn meubelen. Nog niet met een plaatje, maar met een sleutel. In één zijde van die sleutel is de tekst 'J.A. Huizinga Groningen' gegraveerd. Geen verdere straatnaamaanduiding en evenmin de naam 'Nederland'. In augustus 1891 koopt hij een houtstek- en loods aan de Westersingel van P.J. Vos en laat deze door de Groninger architect P.M.A. Huurman verbouwen. Begin 1892 verhuizen de activiteiten van de Singelweg naar de Westersingel.

 

 

 

 

Er zijn ook sleutels in omloop waarin aan de ene zijde de tekst 'J.A. Huizinga Groningen' is gegraveerd en in de andere zijde 'Meubelfabriek Nederland'.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Niet bekend is wanneer Huizinga zijn fabriek 'Nederland' is gaan noemen. Er is een unieke oorkonde, uitgereikt door het personeel op 29 augustus 1914 aan J.A. Huizinga vanwege het 25-jarig bestaan van de fabriek, maar in het document is sprake van '...werd door den heer J.A. Huizinga [op 29 augustus 1889] de grondslag gelegd van de Meubelfabriek Nederland...'. Er is echter geen oprichtingsacte bekend, de Kamer van Koophandel had destijds slechts een adviserende taak en het Handelsregister bestaat pas sinds 1921. In de Groninger Archieven bevindt zich een Huizinga-dossier in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel en Fabrieken, waarin op 26 mei 1921 een eerste inschrijving van de fabriek is opgenomen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het ontbreken van het adres 'Westersingel' op het tweede type sleutel, maar de toevoeging -in afwijking met het eerste type sleutel- van de tekst 'Meubelfabriek Nederland' kan er op duiden dat meubels met een sleutel van het eerste en tweede type zijn vervaardigd in de werkplaats aan de Singelweg. Immers: de aanduiding 'Westersingel' duikt niet eerder op dan op de fabrieksplaatjes.

pagina 1 >->>

 

 

 

 

 

Die vrijwel zeker op de meubels zijn aangebracht op het moment dat Huizinga met zijn personeel zijn intrek nam in het pretentieuze pand. Die eerste plaatjes hebben als vermelding 'Meubelfabriek Nederland J.A. Huizinga Westersingel Groningen'. Omdat de naam 'Meubelfabriek Nederland' zowel op het tweede type sleutel als op het eerste fabrieksplaatje voorkomt, mag worden aangenomen dat Huizinga ergens in de loop van de jaren 1890/91 zijn fabriek zo is gaan noemen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Er is echter nog een andere mogelijkheid, afgaande op een specifiek meubel (zie afbeelding) dat in eigendom is bij een familie in Appingedam. Het meubel heeft geen fabrieksplaatje -wél een sleutel met inscriptie 'J.A. Huizinga Groningen Meubelfabriek Nederland'- en valt ook op andere kenmerken toe te wijzen aan Huizinga. Onder andere op het snijwerk dat door kenners van het oeuvre van Huizinga van de hand van Willem Haver (1870-1937) is. Haver kwam echter pas in februari 1893 in vaste dienst bij de meubelfabriek, welke op het adres Westersingel dan dus nog maar korte tijd in bedrijf was. Mogelijk dat Huizinga in die eerste periode aan de Westersingel eerst nog met een inscriptie in de sleutel als kenmerk is gaan werken en pas later op het aanbrengen van een fabrieksplaatje is overgegaan. Dat zou kunnen betekenen dat het eerste type sleutel alleen op het adres aan de Singelweg is gebruikt, dat het tweede type sleutel aan de Westersingel is geïntroduceerd (op de sleutel was echter geen plaats meer voor de adresvermelding 'Westersingel') en dat Huizinga op een goed moment -niet bekend is wanneer- het merkplaatje is gaan gebruiken.